Oddział poporodowy, a potem pierwsze tygodnie w domu, to dla rodziców czas ogromnej wrażliwości. Kiedy na świecie pojawia się wyczekany maluszek, mama i tata desperacko chcą dla niego jak najlepiej. Wtedy też stają się najłatwiejszym celem dla nieprzemyślanych, rzucanych mimochodem uwag.

Dzisiaj wróciłam z wizyty u 3-tygodniowego chłopca. Z medycznego punktu widzenia: maluch absolutnie doskonały. Z perspektywy emocjonalnej: jego mama była skrajnie przestraszona. Choć ma już w domu zdrowe bliźniaki (które w przeszłości potrzebowały terapii), poprosiła mnie o „Przegląd Zerowy” noworodka, by w końcu usłyszeć prawdę o jego stanie.

Z wywiadu wyłonił się przerażający obraz. Każdy, kto w ostatnich tygodniach widział to dziecko, miał jakieś „ale”. Mama zgłaszała trudności z karmieniem piersią, a otoczenie natychmiast zaczęło bombardować ją nieprawdziwymi komunikatami i amatorskimi wnioskami, niepopartymi żadnym medycznym badaniem czy testem funkcjonalnym.

Oczywiście, jak bumerang wróciło słowo-klucz współczesnego rodzicielstwa: „napięcie mięśniowe”.

Mit idealnego napięcia mięśniowego

Zastanawiam się czasem, skąd w ludziach – a nierzadko i w specjalistach – bierze się ta łatwość w przekazywaniu negatywnych informacji. Czy to brak doświadczenia? Czy chęć zatrzymania pacjenta przy sobie? Myślę, że problem tkwi głębiej.

Czasami najtrudniej jest po prostu powiedzieć: „Państwa dziecku absolutnie nic nie dolega”.

Pamiętajmy o jednym: napięcie mięśniowe ma każdy z nas. Swoje własne, indywidualne. Dopóki ruch przeciw sile grawitacji jest wykonywany płynnie, dopóty jest ono właściwe. Nie bez powodu w medycynie posługujemy się krzywą Gaussa. Tak jak istnieją siatki centylowe dla wzrostu, wagi czy obwodu głowy noworodka – tak samo norma dla napięcia mięśniowego ma swój bezpieczny, szeroki przedział.

Jako kompetentni specjaliści dysponujemy odpowiednimi testami funkcjonalnymi. Ocena globalnej symetrii, motoryki spontanicznej czy proporcji ciała jest możliwa już w pierwszych dobach życia. I w większości przypadków wynik tych testów jest jeden: dziecko rozwija się fizjologicznie.

Ślepy zaułek internetowych diagnoz

Współcześni rodzice, zagubieni i zahukani alarmującymi treściami z internetu, próbują diagnozować swoje dzieci na własną rękę. Szukają drugiego dna w każdej trudniejszej sytuacji – np. gdy maluch ma gorszy dzień, spieszy się przy jedzeniu, albo trudno go utulić i uspokoić. Zamiast profesjonalnego wsparcia, dają się wpędzić w ślepy zaułek lęku.

Kluczem do spokoju jest zrozumienie, jak dynamicznie zmienia się noworodek i niemowlę. Przede wszystkim jednak musimy zaakceptować różnorodność. Biologicznie jesteśmy stworzeni do tego, by wydać na świat zdrowe potomstwo. Nie jesteśmy idealnie symetryczni i na pewno nie jesteśmy tacy sami. I to jest w rozwoju najpiękniejsze.

Po co nam „Przegląd Zerowy”?

„Przegląd Zerowy” powinien należeć się każdemu noworodkowi – dokładnie tak samo, jak przesiewowe badanie słuchu. Jego celem jest sprawdzenie, czy na drodze rozwoju nie pojawią się potencjalne zakręty. Wczesne badanie pozwala wdrożyć działanie profilaktyczne o wiele szybciej, niż przewiduje to niewydolny system opieki zdrowotnej.

Jednak rola fizjoterapeuty to nie tylko szukanie patologii. To przede wszystkim potwierdzanie zdrowia – w przypadku noworodka profilaktyka to absolutny fundament opieki.

Coś fascynującego kryje się w mądrości starożytnej medycyny chińskiej, gdzie lekarzowi płacono tylko wtedy, gdy pacjent pozostawał zdrowy. Gdy człowiek chorował, oznaczało to, że medyk zawiódł na polu profilaktyki. Przekładając to na dzisiejsze realia neonatologii: moją misją jako terapeuty nie jest „naprawianie” dziecka za wszelką cenę, ale upewnienie się, że ma ono optymalne warunki do pozostania zdrowym. I głośne, pewne powiedzenie rodzicom, że wszystko jest w porządku.

Ulga i spokój, które zobaczyłam dzisiaj na twarzy tej mamy, gdy na własną odpowiedzialność medyczną oświadczyłam, że jej synkowi nic nie jest, były bezcenne. Usłyszałam wtedy słowa, które słyszę zbyt często: „Dziękuję, że Pani to powiedziała. Każdy dotąd tylko się go czepiał”.

Materiały wizualne umieszczone za zgodą rodziców, za co serdecznie dziękuję. To Wasze zaufanie pozwala mi pokazywać, jak piękny i naturalny jest fizjologiczny rozwój noworodka.

To, z jaką łatwością przypina się łatki zdrowym dzieciom, to poważny problem, który każdy terapeuta powinien bardzo uważnie rozważyć w swoim sumieniu. Przestańmy na siłę poprawiać naturę. Większość dzieci rodzi się doskonała. Pozwólmy im po prostu rosnąć w spokoju.

dr n. med. Agnieszka Adamczyk
Fizjoterapeuta neonatologiczny i pediatryczny